السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

33

تفسير الميزان ( فارسي )

خداى تعالى فرمود : روزه فقط براى من است ، و من خود جزاى آن را مىدهم . « 1 » مؤلف : اين روايت را شيعه و سنى البته با مختصر اختلافى نقل كرده‌اند و وجه اينكه روزه براى خداى سبحان است اين است كه تنها عبادتى است كه از امور عدمى تشكيل مىشود ، بخلاف عبادتهاى ديگر ، از قبيل نماز ، و حج و امثال آن ، كه از امور وجودى تركيب مىيابد ، و يا حد اقل امور وجودى هم در آنها دخالت دارند ، و معلوم است كه فعل وجودى نمىتواند محض و خالص در اظهار عبوديت عبد و ربوبيت رب سبحان باشد ، چون خالى از نقايص مادى و آفت محدوديت و اثبات انانيت نيست ، و ممكن است در انجام آن قصد غير خدا هم به ميان آيد ، و سهمى از آن را براى غير خدا انجام دهد ، چنان كه در موارد ريا و سمعه و سجده براى غير خدا اين آفتها مشاهده مىشود ، بخلاف عملى كه همه اش نفى است ، يعنى روزه كه عبارت است از نخوردن ، ننوشيدن ، و فلان و به همان نكردن ، كه صاحبش خود را بالاتر از اسارت در برابر ماديات مىبيند ، و با خويشتندارى خود را از لوث شهوات نفس پاك نگه مىدارد ، و اين امور عدمى چيزى نيست كه غير خدا هم سهمى از آن داشته باشد ، زيرا امرى است تنها ميان بنده و پروردگارش و طبعا كسى جز خدا از آن با خبر نمىشود . و اينكه فرموده : و « انا اجزى به » اگر كلمه « اجزى » را به صيغه معلوم بخوانيم ، يعنى من جزاى آن را مىدهم آن وقت دلالت مىكند بر اينكه در دادن اجر به بنده ، كسى ميان او و خدا فاصله و واسطه نمىشود ، همانطور كه بنده هم در بندگى و عبادت خدا به وسيله روزه كسى را دخيل قرار نداد ، و نگذاشت كسى از روزه داريش با خبر شود ، چنان كه در باره صدقه آمده است : صدقه را تنها خدا مىگيرد ، و بين صدقه دهنده و خدا كسى واسطه نيست ، و در قرآن هم آمده : « و ياخذ الصدقات » « 2 » و اما اگر « اجزى » را به صيغه مجهول بخوانيم ، معنايش اين مىشود : ( خود من جزاى روزه قرار مىگيرم ) آن وقت عبارت كنايه مىشود از نزديكى روزه دار به خداى تعالى . و در كافى از امام صادق ع روايت آورده كه رسول خدا ص در اوائل بعثت مدتى پشت سر هم روزه مىگرفت ، بطورى كه اشخاص مطلع مىگفتند ديگر ترك نمىكند و سپس مدتى روزه را ترك مىكرد بطورى كه اشخاص مىگفتند ديگر روزه نمىگيرد ، بعد از مدتى اين رسم را رها كرد ، يك روز روزه مىگرفت ، و يك روز افطار مىكرد ، كه اين همان روزه داوود پيغمبر است ، بعد از مدتى اين رسم را كنار گذاشت ، و در هر ماه ايام البيض آن

--> ( 1 ) بحار الانوار ج 96 ص 245 حديث 14 ( 2 ) و خداوند مىگيرد صدقات را . « سوره توبه آيه 105 »